EEN KORTE GESCHIEDENIS VAN ACHTBANEN:

 

Het is moeilijk te zeggen wanneer het spannende achtbaanritje begint. Een ding weten we zeker: Die behoefte aan een geestverruimende adrenalinekick die je alleen krijg door doodsbang te worden, is zo oud als de mensheid.
 

 

DE IJSTIJD

De meeste historici van achtbanen gaan ervan uit dat de Russische IJsglijbanen de voorouders zijn van de achtbanen. Deze brede houten bouwsels, tot 25 meter hoog, waren in de zestiende en zeventiende eeuw in heel Rusland populair. Mensen gebruikten een houten slee of blok ijs om met 75 Km/uur over gigantische hellingen te razen om met een dreun in de berg zand te landen die aan het eind op ze wachtte.

In die tijd nam een Franse zakenman het idee van de ijsglijbanen mee naar Frankrijk, maar vergat dat Russische winters in belangrijke mate aan het succes bijdroegen. Maar hij, of iemand anders, ontwikkelde uiteindelijk een oplossing voor alles seizoenen, door de onderkant van de houten sledes met was in te smeren. Uiteindelijk verving iemand de sledes door wagentjes op wielen, en dat maakte ambitieuzere en engere banen mogelijk.
Maar wellicht een beetje té eng. Ongelukken kwamen zo vaak voor op de Franse en Russische banen, dat bezoekers vaak een gids huurden om er heelhuids af te komen., Misschien dat het hierdoor kwam dat iemand in 1817 de wagentjes aan de baan vastmaakte. Deze Franse attractie, de Russische Bergen van Belleville genaamd, bevatte twee banen die naast elkaar liepen, zodat mensen tegen elkaar konden racen (en toeschouwers op de uitslag konden gokken).



ONBESTUURBARE TREIN
Het ultieme Amerikaanse enge ritje, van alle tijden, zal wel de Switchback Gravity Railroad zijn geweest, bij de plaats Mauch Chunk, Pennsylvania (wat nu Jim Thorpe, Pennsylvania wordt genoemd).Het was de tweede spoorweg die in de VS werd gebouwd (in 1827), en werd oorspronkelijk gebruikt om kolen uit een mijn op een bergtop, naar de Lehigh Rivier te vervoeren.
De baan werkte zo: mijnwerkers laadden de wagens vol steenkolen, duwden ze over de helling, waarna de zwaartekracht de rest deed.
De muilezels die de wagens de heuvel optrokken en een dappere man die de rem bediende waren de eerste deelnemers aan deze 15 kilometer lange, doodenge spoorbaan over de berg.
Maar sensatiezoekers doken al snel op en de baan werkte daarna ’s middags als achtbaan. Uiteindelijk werden de muilezels vervangen door een stoommachine die de lege wagens een lange, meer geleidelijke baan opduwde.
Bezoekers betaalden 1 dollar om de langzame baan opgereden te worden, waarna de stoommachine werd verwijderd, en de wagonnetjes van de heuvel werden geduwd, en een snelheid bereikten van 150 km/uur. En dat is nou precies een achtbaan!
In 1872 werd een tunnel gebouwd, wat de baan voorde kolenmijn overbodig maakte. Uiteindelijk werden er een restaurant en een hotel op de top gebouwd. De attractie trok meer dan 35.000 passagiers per jaar. De baan bleef open, en was zeer veilig, totdat hij in 1933 werd gesloten, gedeeltelijk als gevolg van de Grote Depressie.



ECHTE ACHTBANEN
De eerste ‘achtbaan tycoon’ (achtbaanmagnaat) was waarschijnlijk La Marcus Thompson, de man die de Gravity Pleasure Switchback Railway creëerde, die in 1884 op Coney Island werd geopend. Deze attractie was een 200 meter lange houten constructie die leek op de Russische IJsglijbanen. De bezoekers klommen op een platform, gingen aan boord van wagentjes, werden over een heuvel naar beneden geduwd en reden over een paar bobbels. Aan de andere kant trokken werklieden de wagen naar de top van een tweede station, waar de bezoekers weer aan boord stapten om in de andere richting terug te rijden. Deze vroege tractie was meer gericht op toerisme dan op spanning, zodat de banken in de wagentjes naar de zijkanten gericht stonden en de wagentjes niet sneller gingen dan 10 Km/uur. Maar de mensen vonden het prachtig: Thompson vroeg maar een stuiver voor de attractie, maar verdiende meer dan $600 per week.
Het succes van Thompson gaf andere ook ideeën. In 1884 maakte een man, Charles Alcoke, een U-vormige versie van de Switchback attractie zodat rijders niet eerst uit, en dan weer in moesten stappen in het midden van de baan. In 1885 voegde Phillip Hinkle een kabel-hijsmechanisme toe. Al snel werden op de baan bevestigde remmen ontwikkeld en de ontwerpen van de banen verbeterd. Waardoor de tochtjes op moderne achtbanen begonnen te lijken.

 

OP Z'N KOP
Al in 1846 had een Engelsman een looping achtbaan aan de Fransen verkocht. De attractie die de Centrifuge Spoorweg (Chemin du Centrifuge) werd genoemd, stond in Parijs: het was een 15 meter hoge heuvel die in een 5 meter wijde looping eindigde. De bezoeker zat in een wagentje op wieltjes, en bad de goden dat de berekeningen klopten, terwijl hij zich vasthield en de wagen de heuvel afdenderde en door de looping raasde met alleen de centrifugale kracht om de wagen en bezoeker op de baan te houden. Deze baan werd getest met apen en die kwamen er ongeschonden uit. Toch ging het met de mensen iets minder goed. Het gemis van beugels zorgden er voor dat veel mensen uit de attractie vielen.
Bijna 50 jaar later, in 1895, vernieuwde Lina Beecher de looping met de opening van de Flip-Flap Railway, een 10 meter wijde cirkelvormige looping op Coney Island. De ronde vorm had grote gevolgen op het gebied van G-Krachten, en de vele Whiplashklachten waren zonder twijfel de reden dan de baan maar een paar jaar functioneerde.
In 1901 bouwde Edward Prescott een nieuwe achtbaan met looping, ook op Coney Island, Deze attractie, die de Loop The Loop werd genoemd, had een ovale vorm om de G-Krachten te verminderen. De kleine bezoekerscapaciteit van de attractie was misschien de reden dat deze maar zes jaar open bleef.

 

OPKOMST EN NEERGANG
In 1912 vroeg de achtbaanontwerper John Miller, die was begonnen als La Marcus Thompson’s hoofdingenieur, patent aan voor een achtbaan met wrijving. Deze revolutionaire stap op het gebied van veiligheid maakte steilere afdalingen en grotere snelheden mogelijk door de wagentjes op de baan te houden en de weerstand te verminderen. Miller was een echte achtbaanmagnaat en bezat meer dan 100 patenten op achtbaanmechanismen, en ontwierp meer dan 100 achtbanen. (In het midden van de jaren 1920 waren er meer dan 1500 achtbanen in Noord-Amerika.)
De grotere veiligheidsvoorzieningen van Miller inspireerden andere uitvinders die de grenzen van het mogelijke opzochten. Bijvoorbeeld de beruchte Cyclone van Crystel Beach in Ontario, Canada. Deze attractie, ontworpen door Harry Traver in 1927, was de absolute top op het gebied van sensatie – en liet vaak bezoekers uitstappen met gebroken ribben en sleutelbeenderen (een verpleegster in vaste dienst was altijd aanwezig.) Maar er werd geen winst op de attractie gemaakt en deze werd tenslotte afgebroken, omdat de mensen vooral kwamen kijken naar de arme betalende slachtoffers, in plaats van zelf van de attractie te ‘genieten’.
Maar de Cyclone was helaas niet de enige achtbaan die ten prooi viel aan de bulldozer. De Grote Depressie en de Tweede Wereldoorlog betekenden de neergang en de sloop van meer dan 1500 achtbanen in de Verengde Staten, en even veel in Europa.



TERUG OP DE BAAN
De amusementsparkindustrie kreeg echter in 1955 een duw in de rug met de opening van het eerste succesvolle themapark: Disneyland. De bijdrage van Disney aan de achtbaangeschiedenis was de Matterhorn Mountain, de eerste achtbaan met een gesloten buisvormige slagen baan. Deze innovatie zou voor altijd de vormgeving van achtbanen veranderen.
De stalen banen maakten veel snellere en engere ritjes mogelijk, zoals de Corkscrew in Knott’s Berry Farm ( Buena Park, Californië), in 1975, en de Revolution in Six Flags Magic Mountain, Californië, gebouwd in 1976. Beide achtbanen hernieuwden het in feite al meer dan een eeuw ondersteboven rijden – de Corkscrew met de zijdelingse innovatie en de Revolution met de volledige looping (dit keer met de juiste berekeningen). Dit leidde tot banen met dubbele loopings, driedubbele loopings, en combinaties van Kurkentrekkers, loopings en andere elementen. De race was begonnen! Iedere nieuwe achtbaan die sindsdien wordt gebouwd lijkt de vorige te overtreffen in hoogte, snelheid, en engheid.
In 1978 werd de Shockwave in Six Flags Over Texas geopend, de eerste achtbaan ter wereld met loopings, die zowel verticaal begint als eindigt. In 1992 opende Six Flags Great Adventure de Batman: de eerste omgekeerde achtbaan waarin de wagentje onder de baan liepen. In 1997 brak Six Flags opnieuw het record met Superman The Escape, in Six Flags Magic Mountain in Valencia, Californië. Deze baan gaat maar liefst 150 Km/uur en gaat 140 meter hoog.
 
Six Flags Great America opende snel daarna de Batman & Robin: The Chiller, de eerste dubbele baan die een lineaire inductiemotor (LIM) had.
Maar we gaan steeds hoger en in inmiddels staat de snelste achtbaan ter wereld ook in een Six Flags park. De Kingda Ka in Six Flags Great Adventure gaat 206 KM/uur en is maar liefst 139 meter hoog!
 

 

In recente jaren hebben we ‘Giga-coasters’ gezien (meer dan honderd meter hoog), multi- dimensionale achtbanen (vrij draaiende wagentjes), verticale achtbanen, met lucht aangedreven achtbanen, en veel meer. Niemand weet hoe de toekomst er uit ziet, maar je kunt voorspellen dat wat het ook zal zijn, het sneller, groter, langer, enger, en bet beste van alles, nog leuker zal zijn.
 

 

Auteur: Danny van der Weel

Foto's: http://www.ultimaterollercoaster.com

 

Niets van deze pagina mag worden gekopieerd zonder toestemming. Plaatjes, informatie ed. zijn en blijven eigendom van 8baan.com. 

 

©2005-2007 8baan.com | aanmelden | xhtml | css | Realisatie: Maurice